Ayrımcılık odaklı yasadan şeffaflık odaklı yasaya
Colorado Genel Kurulu'nun kayıtlarına göre SB26-189 (SB 189), 2024'te kabul edilen ve algoritmik ayrımcılığı önlemeyi hedefleyen kapsamlı Colorado Yapay Zekâ Yasası'nı, henüz yürürlüğe girmeden yeniden yazdı. Yeni yasa, istihdam, konut, finansal hizmetler, sigorta, sağlık ve devlet yardımları gibi alanlarda 'önemli kararlar' üreten otomatik karar teknolojilerine (ADMT) odaklanan bir tüketici koruma çerçevesi kuruyor.
Yasaya göre geliştiriciler, sistemin amaçlanan kullanımını, eğitim verisi kategorilerini, bilinen sınırlamalarını ve kullanım talimatlarını açıklayan teknik dokümantasyonu dağıtıcı şirketlere sağlamakla yükümlü. Bireyler ise kendileri hakkında kullanılan kişisel verileri talep edebiliyor, hatalı bilgilerin düzeltilmesini isteyebiliyor ve olumsuz bir karardan sonra insan incelemesi talep edebiliyor.
Yürürlük takvimi kademeli ilerliyor
Yasa 14 Mayıs 2026'da imzalandı; geliştiricilerin dokümantasyon yükümlülükleri 1 Ocak 2027'de, yasanın genel hükümleri ise 12 Ağustos 2026'da yürürlüğe girecek. İhlaller Colorado Başsavcılığı tarafından haksız ticari uygulama olarak takip edilecek ve 2030'a kadar 60 günlük bir düzeltme süresi tanınacak.
Bu, Colorado'nun orijinal yasasının işe alım kararlarında yapay zekâ kullanımını doğrudan hedefleyen 'yüksek riskli sistem' tanımından, daha genel bir 'otomatik karar teknolojisi' çerçevesine geçişini temsil ediyor — kapsam istihdamı içermeye devam ediyor, ancak yükümlülükler önemli ölçüde daraltıldı.
Türkiye'deki İK ve hukuk ekipleri için anlamı
Colorado örneği, bir eyaletin kapsamlı bir yapay zekâ-istihdam yasasını yürürlüğe girmeden önce baskı altında yeniden yazabileceğini gösteriyor; ABD'de eyalet bazlı düzenleme ortamının ne kadar hızlı değişebildiğinin bir kanıtı. Türkiye'de faaliyet gösteren çok uluslu şirketlerin ABD operasyonlarında bu tür değişiklikleri düzenli olarak takip etmesi gerekiyor.
İşe alımda otomatik karar sistemi kullanan şirketler için asıl kalıcı unsur, düzenlemenin şekli ne olursa olsun dokümantasyon ve insan incelemesi hakkı gibi temel ilkelerin korunması; Türkiye merkezli şirketlerin kendi otomatik işe alım araçları için benzer bir dokümantasyon standardını şimdiden benimsemesi, gelecekteki düzenlemelere uyumu kolaylaştırabilir.
